اثر روش خاک‌ورزی و بقایای گندم (.Triticum aestivum L) بر رشد علف‌های هرز و پاسخ عملکرد ذرت (.Zea mays L)

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زرقان، ایران

2 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد دانشگاه محقق اردبیلی و کارآموز مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس

3 دانشجوی سابق دکتری رشته زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز

چکیده

تغییر روش خاک‌ورزی و کاربرد بقایا از روش‌های پیشنهادی برای مبارزه با علف‌های هرز مزارع است. به منظور بررسی اثر سه ساله روش‌های خاک‌ورزی (خاک‌ورزی رایج، کم خاک‌ورزی و بی خاک‌ورزی) و بقایای گندم (حفظ بقایا و حذف تمام بقایا از سطح خاک) بر رشد علف‌های هرز و عملکرد ذرت، پژوهشی مزرعه‌ای در زرقان، استان فارس به صورت آزمایش کرت‌های یک‌بار خُرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد روند رشد علف‌های هرز در سامانه خاک‌ورزی رایج و حفظ بقایا نسبت به حذف بقایای گندم از شیب کاهشی و منفی‌تری برخوردار بود، اما انجام عملیات بی خاک‌ورزی آلودگی علف‌های هرز چندساله را تشدید کرد. نتایج نشان داد با گذشت زمان تراکم علف‌های هرز چندساله با انجام عملیات بی خاک‌ورزی نسبت به خاک‌ورزی رایج و کم خاک‌ورزی بیش از 60 درصد افزایش یافت، درحالی که تراکم علف‌های هرز یکساله را حدود 40 درصد کاهش داد. بیشترین عملکرد دانه ذرت (64/14447 کیلوگرم در هکتار) در سامانه کم خاک‌ورزی و حفظ بقایا حاصل شد که نسبت به سامانه بی خاک‌ورزی منجر به افزایش 34 درصدی عملکرد محصول شد. بیشترین تعداد دانه در بلال (576 عدد) و شاخص برداشت دانه (82/36 درصد) در سامانه خاک‌ورزی رایج و حفظ بقایای گندم به دست آمد که نسبت به سامانه کم خاک‌ورزی و بی خاک‌ورزی به ترتیب به‌طور متوسط 4 و 15 درصد بیشتر بود. به‌طور کلی به‌نظر می‌رسد در سامانه‌های زراعی کشت ممتد ذرت جهت حفظ پتانسیل عملکرد محصول و بهبود مدیریت تلفیقی علف‌های هرز انجام عملیات کم خاک‌ورزی و حفظ 30 درصد بقایای گیاهی گندم به صورت ایستاده و با ارتفاع 30 سانتی‌متر در سطح خاک قابل توصیه است.

کلیدواژه‌ها